Windows Vista'nın yüksek sistem gereksinimleri dolayısıyla ortalama donanıma sahip birçok bilgisayarda kullanımı oldukça zorlaşıyor. Ancak yapacağınız bazı ince ayarlarla Vista'nın harddisk'de daha az yer kaplamasını sağlayabilir, daha az RAM kullanan bir hale getirerek işletim sisteminizin performansını arttırabilirsiniz. Bu başlık altında, bu konuyla ilgili birkaç küçük ipucu vermeye çalışacağım

Windows Aero Temasını Devre Dışı Bırakın
Vista'ya, Linux kullanıcılarının daha önce tanışmış olduğu bazı 3D görünüm özelliklerini getiren bu tema, sistem kaynaklarınızı tam manasıyla sömürüyor. Aero kullanmanız için ortalamanın üstü hızda bir işlemci, en az 512 MB RAM ve DirectX 9 destekli en az 128 MB'lık bir ekran kartına ihtiyacınız var.



Aero'nun ne kadar RAM kullandığını "Görev Yöneticisi"nden gözlemleyebilirsiniz. Vista'da Görev yöneticisini açmak için CTRL + ALT + DEL tuşlarına bastıktan sonra açılan sayfada "Görev Yöneticisini Başlat"a tıklayın. Görev Yöneticisi açıldıktan sonra üstteki sekmelerden Performans'a basarak, sisteminizin mevcut CPU ve RAM kullanımını görüntüleyebilirsiniz. Örnek olarak, benim bilgisayarımda sadece internet tarayıcısı açıkken ve başka hiçbir işlem yapmıyorken kullanılan RAM miktarı 881 MB.



Yine Görev Yöneticisi'nden, "İşlemler" sekmesine tıkladığınızda, bilgisayarınızda çalışmakta olan işlemlerin ne kadar RAM kullanmakta olduğunu gözlemleyebilirsiniz. "Masaüstü Pencere Yönetisi" olarak geçen “dwm.exe”, kullanımda olan temanın harcadığı RAM miktarını gösterir. Aero'da bu değer yaklaşık 21 MB iken, 3D pencere geçişleri, gölgelendirme vb. bazı görüntü özellikleri haricinde tamamen aynı görünüme sahip "Windows Vista Temel" ya da “Windows Klasik” gibi diğer temelardan birini kullandığınızda "dwm.exe"nin kullandığı RAM miktarı 1.5 MB'a kadar düşüyor.


Eğer Vista'yı dizüstü bilgisayarınızda kullanıyorsanız, tüm bunların dışında pil ömrü konusunda da sıkıntılar yaşayabilirsiniz. Birçok sitede, Vista'nın, standart özellikleri ile kullanılırken, XP'ye göre çok daha hızlı pilinizi tükettiği, ancak Aero temasını devre dışı bıraktığınızda, pil ömrünüzün XP'nin tüketim değerlerini yakaladığı, hatta daha uzun sürelere çıkabildiğinden bahsediliyor.

Aero Teması nasıl devre dışı bırakılır?
Aero temasını devre dışı bıraktığımız pencereye birkaç aşamada ulaşılabildiğinden, bu değişikliği yapmak başta biraz karışık gibi gelse de, yerini öğrendikten sonra bunun aslında ne kadar kolay olduğunu göreceksiniz

Masaüstünüzde herhangi bir boş yerde farenizin sağ tuşuna tıklayın ve “Kişiselleştirme (Personalize)”ye basın,
Açılan pencerede “Pencere Rengi ve Görünümü (Window Color and Appearance)”ne tıklayın,
Daha sonra “Daha çok renk seçimi için klasik görünüm özelliklerini aç (Open classic appearance properties for more color options)”a tıklayın,
Açılan penceredeki mevcut temalardan Aero dışında başka bir tema seçtikten sonra “Uygula” düğmesine basarsanız, yükleme için biraz bekledikten sonra masaüstü temanız değişmiş olacaktır.



Eğer saydam pencereler ve gölgelendirmeler, açık pencereler arasında üç boyutlu geçişler ve sekmelerin üzerine geldiğinizde küçük önizlemeler görebilme gibi özellikler sizin için çok önemli değilse; dizüstü bilgisayarınızın pil tüketimini azaltmak ve diğer uygulamalarda kullanmak için daha fazla işlem gücü elde etmek amacıyla Aero temasını devre dışı bırakabilirsiniz.



Dizinleme (indexing) özelliğini devre dışı bırakın
Windows Vista'nın dizinleme(indexing) özelliği, eğer Vista'nın arama özelliğini sıkça kullanıyorsanız hızlı sonuçlar almanızda yardımcı olabilir. Bazılarınız, bilgisayarlarınızın harddisk'inin dakikalar hatta bazen saatler boyunca oldukça sesli bir şekilde çalıştığını duyuyor olabilir. Bunun altında yatan sebep, büyük bir olasılıkla harddisk'inizdeki bütün dosyalarınızın dizinlenmeye(indexing) çalışılıyor olmasıdır(Şanslıysanız durum böyledir, diğer bir ihtimal de harddisk'te bad sector olarak adlandırılan bozuk kısımların olması ve bu yüzden istenilen veriye ulaşmak için harddiskinizin delice kendini paralamasıdır ).

Eğer bilgisayarınızda Sanal Makine(virtual machine) oluşturarak birden fazla Vista çalıştırıyorsanız, Google'ın Desktop Search programı gibi başka dizinleme çözümleri kullanıyorsanız, yukarıda bahsettiğim gibi harddisk'inizin gürültülü bir şekilde uzun süre aralıksız çalıştığını duyuyorsanız ya da arama özelliği biraz yavaş çalışsa da olur diyorsanız; Vista'nın dizinleme özelliğini kapatarak bir miktar performans artışı sağlayabilirsiniz.

Özellikle RAM miktarı düşük bilgisayarlarda işlemlerinizin akıcı bir şekilde yürütülmesi için her türlü sistem kaynağı tasarrufu büyük önem taşıyor. Windows, Vista'nın dizinleme işlemlerinin işlem önceliği(priority)nin düşük olduğunu ve her zaman yürütmekte olduğunuz diğer işlemlere öncelik verdiğini iddia ediyor. Ancak, bilgisayarınızın başka işlemler üzerinde çalıştığı sırada da dizinleme(indexing) ile ilgili işlemlerin bazılarının (SearchProtocolHost, SearchFilterHost and SearchIndexer) yürütülmekte olduğunu görev yöneticisinin işlemler kısmından gözlemleyebilirsiniz.

Aramayla ilgili hiçbir işlem yapmadığım sırada SearchIndexer.exe işleminin yaklaşık 10MB RAM kullandığını gördüm. Bu miktarın artabileceğini de göz önünde bulundurursak, eğer arama özelliğini çok sık kullanmıyorsanız ya da Google Desktop Search gibi bir program kullanıyorsanız, Vista'nın bu özelliğini devre dışı bırakarak 10MB'dan fazla işlem işlem gücünü geri kazanmanızı tavsiye ederim. Unutmadan ekleyeyim, bu özelliği devre dışı bırakmak Windows'un arama özelliğini kullanmanıza engel olmaz. Sadece aradığınız dosyaların bulunmasının daha çok zaman almasına sebep olur.

Vista'nın Dizinleme (indexing) özelliği nasıl devre dışı bırakılır?
“Denetim Masası”ndan Yönetimsel Araçlar(Administrative Tools) > Hizmetler(Services) 'i açın,
Burada “Ad” kısmının altında Windows Search özelliğini bulun ve iki kere tıklayın,
Açılan pencerede “Başlangıç Türü(Startup Type)”nü “Devre Dışı(Disabled) ”olarak seçin ve alt taraftan “Durdur(Disable)”a basın.

Arama dizinleme işlemini istediğiniz zaman Başlangıç Türü'nü "Otomatik" olarak ayarlayarak yeniden çalıştırabilirsiniz.